Archiwum kategorii HISTORIA
Broń palna na Filipinach

Broń palna na Filipinach

Wieczorem 23 września 1972 roku prezydent Filipin, Ferdinand Edralin Marcos, ogłosił w kraju stan wojenny, który niebawem wyewoluował w technokratyczny “sen o potędze”, czyli monumentalny projekt inżynieryjny, określany mianem “Nowego Społeczeństwa” (Bagong Lipunan). Oficjalnym pretekstem do zaprowadzenia dyktatury wojskowej miały być rosnące niepokoje społeczne, spowodowane pogarszającą się sytuacją ekonomiczną lundości, oraz nasilające się zamachy bombowe,...
Zabić policjanta

Zabić policjanta

Mimo iż tytuł wątku jest przynętą, to temat, który zamierzam w nim poruszyć, nie schodzi z pierwszych stron mediów społecznościowych i posiada niesłabnący potencjał wzbudzania skrajnych emocji co najmniej od czasu “rasistowskiej egzekucji” Potulnego Olbrzyma na przedmieściach Saint Louis. Jest bowiem dobrze udokumentowanym faktem, że na tle innych zachodnich demokracji zarówno w wartościach absolutnych, jak i relatywnych amerykańskie służby porządkowe...
Rok 1983

Rok 1983

Brakujący wstęp do wpisu NRA vs CDC. Gdybym miał wskazać na osi czasu datę, którą uważam za punkt zwrotny w amerykańskim dyskursie publicznym dotyczącym kontroli broni palnej, bez chwili wahania wybrałbym rok 1983. Zdarzyły się wtedy dwie rzeczy o doniosłym znaczeniu dla przyszłego kształtu tej debaty: na rynku księgarskim pojawiła się długo wyczekiwana, sfinansowana ze środków federalnych monografia pt....
Mencken o kontroli broni palnej

Mencken o kontroli broni palnej

Kiedy na początku zeszłego stulecia rządzący Nowym Jorkiem gangsterzy przebrani za polityków (albo politycy za gangsterów – różnica w sumie kosmetyczna) przepchnęli przez tryby lokalnej machiny legislacyjnej ustawę zakazującą – bez uprzedniej zgody policji – posiadania i noszenia broni krótkiej, pretekstem była oficjalnie “walka z przestępczością”. Gdy okazało się, że przestępczość, zamiast planowo spadać, zaczęła rosnąć, zgodnie...
Południe zakazuje noszenia broni

Południe zakazuje noszenia broni

Roger D. McGrath i moje tłumaczenie kawałka rozdziału “Przemoc i bezprawie na terenach Zachodniego Pogranicza” (“Violence and Lawlessness on the Western Frontier”), będącego częścią książki “Rewolwerowcy, bandyci i samozwańczy egzekutorzy prawa: przemoc na Pograniczu” (“Gunfighters, Highwaymen, and Vigilantes: Violence on the Frontier”): Dave Bannon to był dobry chłopak, ale skończył źle. Na co dzień wyciszony i...
Siostrzane republiki

Siostrzane republiki

Ozdobę Zurychu, największego kompleksu urbanistycznego w Szwajcarii, stanowią dwa wyjątkowe święta: Zuryskie Powitanie Wiosny (Sechsläuten) oraz zawody strzeleckie dla nastoletnich chłopców (a od 1991 roku także i dziewcząt) znane jako Knabenschiessen. Ta pierwsza impreza odbywa się zazwyczaj w trzecim tygodniu kwietnia, druga – w środku września, przy czym zawody strzeleckie mają rodowód sięgający XVII wieku i są...
Argument równi pochyłej na przykładzie Kalifornii

Argument równi pochyłej na przykładzie Kalifornii

W ostatnim ze swoich vlogów Billy Johnson, komentator NRA, poruszył kwestię sztucznych, polityczno-ekonomicznych ograniczeń krępujących cywilny rynek broni w Ameryce. Czerpiąc z rezerwuaru historii najnowszej, próbował ukazać, w jaki sposób interwencje urzędników utrudniają możliwość praktykowania swobód wynikających z Drugiej Poprawki, która jako jedyna spośród dziesięciu punktów Karty Praw jest wyjątkowo podatna na zmiany w polityce regulacyjnej rządu, zarówno na...
Masakra w Dunblane i raport Cullena

Masakra w Dunblane i raport Cullena

Zaraz we wstępie do eseju z dziejów brytyjskiej historii od średniowiecza po współczesność autorzy, Olson i Kopel, pytają retorycznie: Czy jest możliwe, aby jakiś naród w ciągu zaledwie paru dekad przebył drogę od niczym nieskrępowanej wolności do jej niemal całkowitej destrukcji? [Is it possible for a nation to go from wide-open freedom for a civil...
Bierny opór zabija

Bierny opór zabija

Spośród wielu nieludzkich okropności bieżącego roku tylko w dwóch przypadkach ogłoszony lincz nie doszedł do skutku. Były to incydenty, w których mężczyźni zdążyli prewencyjnie uzbroić się w broń palną – w Jacksonville na Florydzie i w miejscowości Paducah w stanie Kentucky. Jedyne sytuacje, kiedy zaatakowany Afroamerykanin uniknął samosądu, zdarzyły się wtedy, gdy nosił broń i użył jej w...
Nie płakałem po Margaret Thatcher

Nie płakałem po Margaret Thatcher

Trzynaście – tyle ran wlotowych po kulach kalibru 9 mm naliczył koroner na ciele Susan Godfrey, pierwszej ofiary Michaela Ryana. Tamtego feralnego popołudnia 19 sierpnia 1987 roku kobieta wraz z dwójką dzieci wybrała się na piknik do lasu Savernake porastającego kredowy płaskowyż jedenaście kilometrów na zachód od Hungerford, w hrabstwie Wiltshire. Morderca oszczędził dzieciaki – zmusił matkę, by zamknęła je w samochodzie,...
Napad na bank w Eureka Springs

Napad na bank w Eureka Springs

“Mała Szwajcaria Ameryki” (The Little Switzerland of America) – taki przydomek przylgnął historycznie do Eureka Springs, niewielkiego miasteczka w hrabstwie Carroll w Arkansas. Złożyło się na to kilka czynników: malownicze położenie w górzystej, północnej części stanu, wijące się między wzniesieniami uliczki i szlaki turystyczne oraz – bez niespodzianki – broń palna. Gdybym powiedział, że każdy pełnoletni mieszkaniec...
O tym jak jeden karabin ocalił tysiące ludzi

O tym jak jeden karabin ocalił tysiące ludzi

Wojny domowe zdarzają się wtedy, gdy represjonowani są uzbrojeni; ludobójstwa – gdy nie są. [Civil wars happen when the victimized are armed. Genocide happens when they are not.] – A.E. Samaan Fragment narracji pochodzi z opracowania Feliksa Jasińskiego “Kronika: losy Polaków parafii Kąty, powiatu krzemienieckiego, województwa wołyńskiego w latach 1939-1945”. Oryginalny tekst skopiowałem z portalu 27 Wołyńskiej Dywizji...
Dwadzieścia lat minęło

Dwadzieścia lat minęło

Nigdy specjalnie nie zapuszczałem się w te rejony, ale jeśli spojrzeć na amerykańską historię XX wieku z perspektywy głośnych zabójstw politycznych, to można dostrzec pewien schemat: otóż uchwalenie wszystkich najważniejszych federalnych ustaw ograniczających dostęp cywilów do broni palnej poprzedzone było śmiercią albo zranieniem jakiejś ważnej osobistości z amerykańskiego życia publicznego. Na ów fenomen zwrócił uwagę...
Zero tolerancji dla broni w szkołach

Zero tolerancji dla broni w szkołach

Artykuł wydrukowany w połowie poprzedniego stulecia (1956) i opublikowany na łamach magazynu “Life”. Tak bardzo spodobały mi się zamieszczone w nim fotografie z epoki, że postanowiłem podzielić się znaleziskiem. Spójrzcie na miny tych dzieciaków oraz malującą się na ich twarzach, niczym niezmąconą fascynację; wszystkie one tkwią w błogim stanie nieświadomości, w którym i ja byłem...
Broń palna w Meksyku

Broń palna w Meksyku

W maju zeszłego roku Barack Obama złożył wizytę u prezydenta Nieto i stojąc pod dachem Narodowego Muzeum Antropologicznego w stołecznym parku Chapultepec wygłosił krzepiący spicz (link) o potrzebie zacieśniania sąsiedzkiej współpracy i przyjaźni. W zalewie słodkich deklaracji nie mogło oczywiście zabraknąć akapitu o tym, że broń palna to zło: Większość broni wykorzystywanej do popełniania przestępstw tu, w Meksyku, pochodzi ze...
Jaka jest rzeczywista liczba posiadaczy broni w USA?

Jaka jest rzeczywista liczba posiadaczy broni w USA?

Peter Szewczyk, ekonomista publikujący na łamach “Gazety Prawnej”, w jednym ze swoich ostatnich felietonów napisał (link), że spektakularnej redukcji przestępczości w USA (wykresy → link 1 / link 2) absolutnie nie można tłumaczyć równie spektakularnym wzrostem sprzedaży broni palnej, ponieważ wskaźnik uzbrojonych gospodarstw domowych tak naprawdę od wielu lat systematycznie maleje. Jest zatem odwrotnie: przestępczość...
Ronald Reagan i Czarne Pantery

Ronald Reagan i Czarne Pantery

Podobnie jak wielu innych białych członków ruchu na rzecz praw obywatelskich z Południa, nosiłem przy sobie w celach defensywnych różne rodzaje broni. Czarnoskórzy działacze, wywodzący się głownie ze środowisk wiejskich, też byli uzbrojeni po zęby. Pamiętam, jak pewnego wieczora siedziałem na werandzie i lustrowałem dom sąsiada, czarnego nauczyciela, który razem z pięcioma czy sześcioma ziomkami...
Kalifornia love (3)

Kalifornia love (3)

Na pierwszej zorganizowanej w 1849 roku Konwencji Konstytucyjnej kalifornijscy delegaci żywo debatowali nad umieszczeniem w przyszłej stanowej ustawie zasadniczej kopii zapisu z Konstytucji Stanów Zjednoczonych, gwarantującej “right to keep and bear arms”. Delegat nazwiskiem Pacificus Ord zaproponował, by “każda osoba mogła nosić broń palną w celu ochrony siebie i stanu”. Wtórował mu Winfield Sherwood, groźnie pohukując...
Kalifornia love (2)

Kalifornia love (2)

W styczniu 1848 zakończyła się wojna Stanów Zjednoczonych z Meksykiem, którą wygrali ci pierwsi. W ramach zawartego pokoju Kalifornia, wcześniej prowincja meksykańska, została przekazana pod jurysdykcję rządu federalnego. W tamtym czasie Zachodnie Wybrzeże to było ubi leones – słabo zaludnione ziemie na krańcach kontynentu, fatalnie skomunikowane z resztą kraju, gdzie San Francisco cieszyło się statusem wioski...
Kalifornia love (1)

Kalifornia love (1)

“Zdrowy rozsądek” jako cecha przynależna wszystkim ideologicznym przeciwnikom broni, a deficytowa u jej zwolenników, ewentualnie “zdroworozsądkowe” (rozwiązania, prawo, reformy, przepisy) to najczęściej pojawiające się epitety w refrenie przemówień i nagłówkach publicystyki członków lobby rozbrojeniowego. Na przykładzie “Golden State” doskonale widać, co apologeci kontroli tak naprawdę rozumieją przez ów mityczny “common sense”, lecz uprzedzam, że życia kalifornijskiej sekwoi nie starczy na...
Szwajcaria - dlaczego zaostrzono przepisy

Szwajcaria – dlaczego zaostrzono przepisy

Na stronach Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych znalazłem ważny trop, rzucający nieco więcej światła na tajemnicze referendum z roku 1993, w którym większość Szwajcarów zdecydowała, by kompetencje w zakresie prawodawstwa normującego posiadanie broni, leżące dotychczas w gestii poszczególnych kantonów, scedować na Radę Federacyjną. Jak dobrze wiadomo, w latach 1992-1995 toczył się na Bałkanach konflikt, który doprowadził...
Broń palna w Szwajcarii

Broń palna w Szwajcarii

Przez ponad 700 lat – od momentu zawarcia symbolicznego przymierza na łące Rütli w roku 1291 do uchwalenia federalnej ustawy o broni i amunicji znanej jako The Federal Weapons Law – większość szwajcarskich kantonów w minimalnym stopniu ingerowała w prawo ludzi do posiadania i noszenia prywatnego oręża. Żeby lepiej wytłumaczyć, co rozumiem przez “w minimalnym stopniu”,...
Stany Zjednoczone przeciwko Millerowi

Stany Zjednoczone przeciwko Millerowi

Wpadli na międzystanowej. Na tylnym siedzeniu samochodu, którym jechali z Oklahomy do Arkansas, przewozili strzelbę ze spiłowaną lufą. Miller siedział za kółkiem, Frank Layton obok, w fotelu pasażera. Obydwaj spłukani eks złodzieje, w latach swojej świetności rabowali banki na Środkowym Zachodzie, napadali na przydrożne speluny i okradali stacje benzynowe. Zatrzymania dokonał miejscowy patrol drogówki, początkowo...
Kto zabrał Amerykanom karabiny maszynowe?

Kto zabrał Amerykanom karabiny maszynowe?

Na starcie wyjaśniam: panna na zdjęciu przy wpisie to Jordan Carver z The Gun Store w Las Vegas. Podobno najlepszy sklep z bronią w całym stanie i jedna z najlepszych strzelnic w kraju. Można postrzelać ze wszystkich konstrukcji, w tym ciężkich karabinów maszynowych, o których m.in. będzie ten wątek. Zorganizowana przestępczość Ala Capone’a i wielkomiejskiej mafii,...
Hitler i broń palna

Hitler i broń palna

Bolszewicki plakat propagandowy z 1919 roku, zachęcający do pozbywania się – jak to ujął kiedyś elokwentnie Toyotomi Hideyoshi – “niepotrzebnych narzędzi”. Hasło głosi: Obywatele, oddajcie broń! (żebyśmy mogli was łatwiej wyrżnąć [1]).  Dyktatorzy w innej części Europy też obawiali się uzbrojonych cywilów: Najgłupszym błędem, jaki moglibyśmy popełnić, byłoby zezwolenie podległym nam rasom na posiadanie broni....
Prohibicja we wspomnieniach

Prohibicja we wspomnieniach

Przeglądając archiwalne numery “Chicago Tribune”, natrafiłem na artykuł Boba Greene’a z października 1993 roku zatytułowany “Will Today’s Gangs Get Capone Treatment?” Felieton przetykany jest wypowiedziami osób, które w chwili udzielania wywiadu pamiętały z autopsji “Wietrzne Miasto” epoki prohibicji i mogły porównywać realia czarno-latynoskiej gangsterki przełomu lat 80./90. XX wieku do czasów przedwojennych, kiedy to dominującym...
Gangi Nowego Jorku

Gangi Nowego Jorku

Nowy Jork i jego prawa ograniczające dostęp cywilów do broni palnej to historia gangsterów próbujących trzymać w szachu innych gangsterów. Nie ma w tym ani poezji, ani głębi poświęceń na rzecz dobra ogółu. Niestety, niektórzy do dzisiaj są z tej historii dumni i opiewają ją w kategoriach wielkiej cywilizacyjnej zdobyczy [1]. Sześć strzałów. Tyle potrzebował skrzypek...
"Ognisty Krąg"

“Ognisty Krąg”

W temacie Kalifornii planuję zrobić w przyszłości całą serię wpisów, gdyż jest ona modelowym przykładem na to, co się dzieje w sytuacji braku równowagi i opanowania organów władzy ustawodawczej przez ideologicznych hoplofobów. W tej chwili chciałbym się skupić na jednym konkretnym wydarzeniu z dziejów najnowszych “Golden State”, mianowicie wyrzuceniu poza granice stanu wytwórców taniej broni...
Polowanie na miecze

Polowanie na miecze

Parokrotnie w historii Japonii było tak, że nowi władcy, by wzmocnić swoją pozycję i osłabić rywali, urządzali tzw. taiko no katanagari – “polowania na miecze”. Armia nakazywała oddać, poszukiwała i konfiskowała broń białą. Najsłynniejszą akcję tego typu przeprowadził słynny wódz Toyotomi Hideyoshi w roku 1588. W ten sposób dokończył niejako po wielowiekowym okresie wojen dzieła...