Archiwum kategorii HISTORIA
Bestie z Central Parku

Bestie z Central Parku

Prawda jest taka, że wielu z nas pochodziło z bardzo dobrych domów. – Yusef Salaam (link) Aby w pełni zrozumieć dynamikę wydarzeń z 19 kwietnia 1989 roku, wypadałoby najpierw przedstawić dla nich szerszy kontekst. Tradycyjnie kojarzona z Nowym Jorkiem potoczna nazwa tej aglomeracji – “Wielkie Jabłko” (The Big Apple) – u progu ostatniej dekady XX...
Broń palna na Filipinach

Broń palna na Filipinach

Wieczorem 23 września 1972 roku prezydent Filipin, Ferdinand Edralin Marcos, obwieścił w kraju stan wojenny, który niebawem wyewoluował w technokratyczny “sen o potędze”, czyli monumentalny projekt soc-inżynieryjny, określany mianem “Nowego Społeczeństwa” (Bagong Lipunan). Oficjalnym pretekstem do zaprowadzenia dyktatury wojskowej miały być rosnące niepokoje społeczne, spowodowane pogarszającą się sytuacją ekonomiczną lundości, oraz nasilające się zamachy, organizowane...
Zabić policjanta

Zabić policjanta

W okresie od 31/03/2013 do 31/03/2014 we wszystkich operacjach na terenie Anglii i Walii, które dostały autoryzację na wykorzystanie ręcznej broni palnej (łącznie 14 864 incydenty bez uwzględnienia zgłoszeń do chorej tudzież agresywnej zwierzyny), brytyjska policja faktycznie musiała tej broni użyć w raptem dwóch przypadkach. Jak się okazuje, nie była to wcale żadna aberracja: w latach poprzednich liczba zbrojnych...
Rok 1983

Rok 1983

Gdybym miał wskazać na osi czasu datę, którą uważam za punkt zwrotny w amerykańskim dyskursie publicznym dot. broni palnej, bez wahania wybrałbym rok 1983. Zdarzyły się wtedy dwie rzeczy o doniosłym znaczeniu dla przyszłego kształtu tej debaty: na rynku księgarskim pojawiła się długo wyczekiwana, sfinansowana ze środków federalnych monografia pt. “Under the Gun”, będąca efektem pracy wyselekcjonowanego przez...
Mencken o reglamentacji broni palnej w USA

Mencken o reglamentacji broni palnej w USA

Kiedy na początku zeszłego stulecia władający nowojorskimi ulicami gangsterzy przebrani za polityków (albo politycy za gangsterów – różnica w sumie kosmetyczna) przepchnęli przez tryby lokalnej machiny legislacyjnej ustawę zakazującą – bez wcześniejszej zgody policji – posiadania i noszenia broni krótkiej, pretekstem była oficjalnie “walka z przestępczością”. Gdy okazało się, że przestępczość, zamiast planowo spadać, zaczęła...
NRA vs CDC: zakaz badań (1)

NRA vs CDC: zakaz badań (1)

Właściwy prolog o tego wpisu można znaleźć tu. ———————————————————————— Wokół amerykańskiej debaty o broni palnej wytworzyła się specyficzna cierpiętniczo-spiskowa mitologia, której sednem jest twierdzenie, jakoby w połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku Kongres Stanów Zjednoczonych, głosami republikańskiej większości, zakazał finansowania i prowadzenia badań na temat przestępczości w powiązaniu z bronią. Jeśli wierzyć mediom z głównego nurtu,...
Południe zakazuje noszenia broni

Południe zakazuje noszenia broni

Roger D. McGrath i moje tłumaczenie kawałka rozdziału “Przemoc i bezprawie na terenach Zachodniego Pogranicza” (“Violence and Lawlessness on the Western Frontier”), będącego częścią książki “Rewolwerowcy, bandyci oraz samozwańczy egzekutorzy prawa: przemoc na Pograniczu” (“Gunfighters, Highwaymen, and Vigilantes: Violence on the Frontier”): Dave Bannon był przyzwoitym chłopakiem, który zszedł na złą drogę. Niegdyś wyciszony i przedsiębiorczy,...
Siostrzane republiki

Siostrzane republiki

Ozdobą Zurychu, największego kompleksu urbanistycznego w Szwajcarii, są dwa wyjątkowe święta – Zuryskie Powitanie Wiosny (Sechsläuten) oraz zawody strzeleckie dla nastoletnich chłopców (od 1991 roku także i dziewcząt) znane jako Knabenschiessen. Ta pierwsza impreza odbywa się zazwyczaj w trzecim tygodniu kwietnia, druga – w środku września, przy czym zawody strzeleckie mają rodowód sięgający XVII wieku i są...
Argument równi pochyłej na przykładzie Kalifornii

Argument równi pochyłej na przykładzie Kalifornii

W ostatnim ze swoich vlogów Billy Johnson, komentator NRA, poruszył kwestię sztucznych, polityczno-ekonomicznych ograniczeń krępujących cywilny rynek broni w Ameryce. Czerpiąc z rezerwuaru historii najnowszej, próbował pokazać, w jaki sposób interwencje urzędników utrudniają możliwość praktykowania swobód wynikających z Drugiej Poprawki, która jako jedyna spośród dziesięciu punktów Karty Praw jest wyjątkowo podatna na zmiany w polityce regulacyjnej rządu, zarówno na...
Masakra w Dunblane i raport Cullena

Masakra w Dunblane i raport Cullena

We wstępie do eseju z dziejów brytyjskiej historii od średniowiecza po współczesność autorzy, Olson i Kopel, zapytali retorycznie: Czy jest możliwe, aby jakiś naród w przeciągu zaledwie paru dekad przebył drogę od niczym nieskrępowanej wolności do jej niemal całkowitej destrukcji? [Is it possible for a nation to go from wide-open freedom for a civil liberty,...
Bierny opór zabija

Bierny opór zabija

Pośród wielu niewyobrażalnych okropności bieżącego roku w zaledwie dwóch przypadkach zapowiedziany lincz nie został zrealizowany. Były to sytuacje, w których mężczyźni zdążyli uzbroić się w broń palną – w Jacksonville na Florydzie i w miasteczku Paducah w stanie Kentucky. Zaatakowany Afroamerykanin uniknął samosądu tylko wtedy, gdy posiadał broń i użył jej w celach defensywnych. Lekcja płynąca...
Nie płakałem po Margaret Thatcher

Nie płakałem po Margaret Thatcher

Trzynaście. Tyle ran wlotowych po pociskach w kalibrze 9 mm naliczył koroner na ciele Susan Godfrey, pierwszej ofiary Michaela Ryana. Tamtego feralnego popołudnia (19 sierpnia 1987 roku) kobieta razem z dwójką dzieci wybrała się na piknik do lasu Savernake porastającego kredowy płaskowyż jedenaście kilometrów na zachód od Hungerford, w hrabstwie Wiltshire. Morderca oszczędził dzieciaki – zmusił...
Napad na bank w Eureka Springs

Napad na bank w Eureka Springs

Mała Szwajcaria Ameryki – taki właśnie pseudonim przylgnął historycznie do Eureka Springs, niewielkiego miasteczka w hrabstwie Carroll w Arkansas. Złożyło się na to kilka czynników: malownicze położenie w górzystej, północnej części stanu, wijące się między wzniesieniami uliczki i szlaki turystyczne oraz – bez niespodzianki – broń palna. Dużo broni palnej. Gdybym powiedział, że co drugi pełnoletni...
O tym jak jeden karabin ocalił tysiące ludzi

O tym jak jeden karabin ocalił tysiące ludzi

Fragment narracji pochodzi z opracowania Feliksa Jasińskiego “Kronika: losy Polaków parafii Kąty, powiatu krzemienieckiego, województwa wołyńskiego w latach 1939-1945”. Oryginalny tekst skopiowałem z portalu 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. W celu poprawy czytelności rozbiłem go na akapity i skorygowałem interpunkcję. Takich historii jest więcej [1].  O naszych przygotowaniach obronnych do końca 1942 roku w szczegółach niewielu ludzi wiedziało. Wyolbrzymiono...
Dwadzieścia lat minęło

Dwadzieścia lat minęło

Nigdy specjalnie nie zapuszczałem się w te rejony, ale jeśli spojrzeć na amerykańską historię XX wieku z perspektywy głośnych zabójstw politycznych, to można dostrzec pewien schemat: otóż uchwalenie wszystkich najważniejszych federalnych ustaw antybroniowych poprzedzone było śmiercią albo zranieniem jakiejś ważnej osobistości z życia publicznego. Na ów fenomen zwrócił uwagę Ben Garrett w przyczynkarskim felietonie “Zamachy polityczne a...
Broń palna w Meksyku

Broń palna w Meksyku

W maju zeszłego roku Barack Obama złożył wizytę u prezydenta Nieto i stojąc pod dachem Narodowego Muzeum Antropologicznego w stołecznym parku Chapultepec wygłosił krzepiący spicz (link) o potrzebie zacieśniania sąsiedzkiej współpracy i przyjaźni. W zalewie słodkich deklaracji nie mogło oczywiście zabraknąć akapitu o tym, że broń palna to zło: Większość broni wykorzystywanej do popełniania przestępstw tu, w Meksyku, pochodzi ze...
Jaka jest rzeczywista liczba posiadaczy broni w USA?

Jaka jest rzeczywista liczba posiadaczy broni w USA?

Najnowszy raport SAS z roku 2018 szacuje rozmiary amerykańskiego cywilnego rynku broni palnej na blisko 400 milionów egzemplarzy (dokładnie – 393 miliony 300 tysięcy), co oznacza, że w przeciągu 25 lat przybyło ponad 200 milionów dodatkowych jednostek. Z kolei niedawny sondaż, zlecony przez NBC News i gazetę “The Wall Street Journal”, wygenerował najwyższy wskaźnik uzbrojonych...
Ronald Reagan i Czarne Pantery

Ronald Reagan i Czarne Pantery

Podobnie jak wielu innych białych członków ruchu na rzecz praw obywatelskich z Południa, nosiłem przy sobie w celach defensywnych różne rodzaje broni. Czarnoskórzy działacze, wywodzący się głownie ze środowisk wiejskich, też byli godziwie uzbrojeni. Pamiętam, jak pewnego wieczora siedziałem na werandzie i lustrowałem domostwo sąsiada, czarnego nauczyciela, który do spółki z pięcioma czy sześcioma ziomkami...
Kalifornia love (3)

Kalifornia love (3)

Na pierwszej, zorganizowanej w 1849 roku Konwencji Konstytucyjnej kalifornijscy delegaci żywo debatowali nad umieszczeniem w przyszłej stanowej ustawie zasadniczej kopii zapisu z Konstytucji Stanów Zjednoczonych, gwarantującej “right to keep and bear arms”. Delegat nazwiskiem Pacificus Ord zaproponował, by “każda osoba mogła nosić broń palną w celu ochrony siebie i stanu”. Wtórował mu Winfield Sherwood, groźnie...
Kalifornia love (2)

Kalifornia love (2)

W styczniu 1848 zakończyła się wojna Stanów Zjednoczonych z Meksykiem, którą wygrali ci pierwsi. W ramach zawartego pokoju Kalifornia, wcześniej prowincja meksykańska, została przekazana pod jurysdykcję rządu federalnego. W tamtym czasie Zachodnie Wybrzeże to było ubi leones – słabo zaludnione ziemie na krańcach kontynentu, fatalnie skomunikowane z resztą kraju, gdzie San Francisco cieszyło się statusem wioski...
Kalifornia love (1)

Kalifornia love (1)

“Zdrowy rozsądek” jako cecha przynależna wszystkim ideologicznym przeciwnikom broni, a deficytowa u jej zwolenników, ewentualnie “zdroworozsądkowe” (rozwiązania, prawo, reformy, przepisy) stanowią najczęściej pojawiające się epitety w refrenie przemówień i nagłówkach publicystyki członków lobby rozbrojeniowego. Przykład “Golden State” oferuje unikalny wgląd w to, co apologeci kontroli tak naprawdę rozumieją przez ów mityczny “common sense”, lecz uprzedzam, że życia kalifornijskiej sekwoi...
Szwajcaria - dlaczego zaostrzono przepisy

Szwajcaria – dlaczego zaostrzono przepisy

Na stronach Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych znalazłem trop, rzucający odrobinę więcej światła na tajemnicze referendum z roku 1993, w którym to “większość” Szwajcarów zadecydowała, żeby kompetencje w zakresie prawodawstwa normującego posiadanie broni, leżące dotychczas w gestii poszczególnych kantonów, scedować na Radę Federacyjną. Jak dobrze wiadomo, w latach 1992-1995 toczył się na Bałkanach konflikt, który doprowadził...
Broń palna w Szwajcarii

Broń palna w Szwajcarii

Szczegóły dot. referendum z 1993 roku i konsekwencje reform z roku 1998 → tu ———————————————————————— Przez ponad 700 lat – od momentu zawarcia symbolicznego przymierza na łące Rütli w roku 1291 do uchwalenia federalnej ustawy o broni i amunicji znanej jako The Federal Weapons Law – większość szwajcarskich kantonów w minimalnym stopniu ingerowała w prawo...
Stany Zjednoczone przeciwko Millerowi

Stany Zjednoczone przeciwko Millerowi

Wpadli na międzystanowej. Na tylnym siedzeniu samochodu, którym jechali z Oklahomy do Arkansas, przewozili strzelbę ze spiłowaną lufą. Miller siedział za kółkiem, Frank Layton obok, w fotelu pasażera. Obydwaj spłukani eks złodzieje, w latach swojej świetności rabowali banki na Środkowym Zachodzie, napadali na przydrożne restauracje i okradali stacje benzynowe. Zatrzymania dokonał miejscowy patrol drogówki, początkowo...
Kto zabrał Amerykanom karabiny maszynowe?

Kto zabrał Amerykanom karabiny maszynowe?

Zorganizowana przestępczość Alfonsa Capone’a i wielkomiejskiej mafii, która bujnie rozkwitła dzięki prohibicji alkoholowej, była uzasadnieniem dla pierwszego powszechnego ograniczenia dostępu do broni palnej. Oto w roku 1934 Kongres przeforsował federalny system koncesji na posiadanie broni maszynowej, krótkolufowej i tłumików pod nazwą The National Firearms Act of 1934. ATF (Biuro do spraw Alkoholu, Tytoniu, Broni i...
Hitler i broń palna

Hitler i broń palna

Bolszewicki plakat propagandowy z 1918 roku, zachęcający do pozbywania się – jak to ujął kiedyś elokwentnie Toyotomi Hideyoshi – “niepotrzebnych narzędzi”. Hasło głosi: Obywatele, oddajcie broń! (żebyśmy mogli was łatwiej wyrżnąć [1]).  Twórca plakatu: Alexander Petrowitsch Apsit (pseudonim Skith) Dyktatorzy w zachodniej części Europy też obawiali się uzbrojonych cywilów: Najgłupszym błędem, jaki moglibyśmy popełnić, byłoby...
Prohibicja we wspomnieniach

Prohibicja we wspomnieniach

Wertując strony archiwalnych numerów “Chicago Tribune”, trafiłem na artykuł Boba Greene’a z października 1993 roku zatytułowany “Will Today’s Gangs Get Capone Treatment?” Felieton przeplatany jest wypowiedziami osób, które w chwili udzielania wywiadu pamiętały z autopsji “Wietrzne Miasto” epoki prohibicji i mogły porównywać realia czarno-latynoskiej gangsterki przełomu lat 80./90. XX wieku do czasów przedwojennych, kiedy to...
Gangi Nowego Jorku

Gangi Nowego Jorku

Nowy Jork i jego prawa ograniczające dostęp cywilów do broni palnej to saga o gangsterach próbujących trzymać w szachu innych gangsterów. Nie ma w tym ani piękna poezji, ani głębi poświęceń na rzecz “dobra ogółu”. Niestety, wielu współczesnych komentatorów politycznych do dzisiaj wspomina tę historię z rozrzewnieniem, opiewając ją w kategoriach przełomu oraz wielkiej cywilizacyjnej...
"Ognisty Krąg"

“Ognisty Krąg”

W temacie Kalifornii planuję zrobić w przyszłości całą serię wpisów, gdyż jest ona modelowym przykładem na to, co się dzieje w sytuacji braku równowagi i opanowania organów władzy ustawodawczej przez ideologicznych hoplofobów. W tej chwili chciałbym się skupić na jednym konkretnym wydarzeniu z dziejów najnowszych “Golden State”, mianowicie wyrzuceniu poza granice stanu wytwórców taniej broni...
Polowanie na miecze

Polowanie na miecze

Parokrotnie w historii Japonii było tak, że nowi władcy, aby wzmocnić swoją pozycję i osłabić rywali, urządzali tzw. taiko no katanagari – “polowania na miecze”. Armia nakazywała oddać, poszukiwała i konfiskowała broń białą. Najsłynniejszą akcję tego typu przeprowadził słynny wódz Toyotomi Hideyoshi w roku 1588. W ten sposób dokończył niejako po wielowiekowym okresie wojen dzieła...